اطلاعات پروژه
مقدمه
علم،موتور محرک پیشرفت بشر و کلید حل بسیاری از چالشهای پیچیدهٔ جهانی است. با این حال، دستاوردهای علمی تنها زمانی به شکوفایی واقعی میرسند که در مسیری صلحآمیز و برای توسعهٔ همهجانبه و پایدار به کار گرفته شوند. برای تاکید بر همین اصل، «روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه» (World Science Day for Peace and Development) هر ساله در ۱۰ نوامبر گرامی داشته میشود. این روز فرصتی است برای تأمل در مورد نقش حیاتی علم در ساختن جامعهای بهتر و متعهد کردن جامعهٔ جهانی به استفادهٔ مسئولانه از دانش.
تاریخچه و اهداف
این مناسبت در سال ۲۰۰۱ توسط سازمان آموزشی،علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و با پشتیبانی اتحادیهٔ بینالمللی علوم پایه (ICSU) پایهگذاری شد. هدف از نامگذاری این روز، چندبعدی و شامل موارد زیر است:
۱. افزایش آگاهی عمومی: اطلاعرسانی به عموم مردم در مورد اهمیت علم و نقش آن در ساختن جوامع صلحطلب و پایدار.
۲.تجدید تعهد بینالمللی: تشویق گفتوگوهای علمی بین کشورها و تقویت همکاریهای بینالمللی، حتی در زمان تنشهای سیاسی.
۳.ترویج علم برای توسعه: تاکید بر این موضوع که علم باید در خدمت ریشهکنی فقر، تضمین امنیت غذایی، مقابله با بیماریها و مدیریت منابع طبیعی باشد.
۴.حمایت از دانشمندان: جلب حمایت برای فعالیت علمی و تاکید بر آزادی و امنیتی که دانشمندان برای انجام تحقیقات خود به آن نیاز دارند.
۵.الهام بخشیدن به نسل آینده: تشویق جوانان به تحصیل در رشتههای علمی (STEM) و درگیر کردن آنان در فرآیند تولید دانش.
تم سالانه و اهمیت آن
یونسکو هر سال برای این روز یک«تم» یا موضوع خاص انتخاب میکند تا تمرکز فعالیتها را بر روی یک چالش علمی فوری قرار دهد. برای مثال، تمهای سالهای اخیر عبارتند از:
· ۲۰۲۳: ” building Trust in Science” (ساختن اعتماد به علم)
· ۲۰۲۲: ” علوم پایه برای توسعه پایدار”
· ۲۰۲۱: ” آیندهای برای شهرها و سکونتگاههای بشری”
این تمها به جامعه جهانی کمک میکنند تا به صورت جمعی بر روی مسائلی مانند تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی، عدالت آموزشی و توسعهٔ شهری متمرکز شوند و نقش علم را در ارائهٔ راهحلهای عملی برجسته سازند.
علم، صلح و توسعه: یک سهگانه ناگسستنی
ارتباط بین این سه مفهوم عمیق است:
· علم برای صلح: علم از طریق همکاریهای فرامرزی، زبان مشترکی برای ملتها ایجاد میکند. پروژههایی مانند «سِرن» (CERN) یا «ایستگاه فضایی بینالمللی» نمونههایی درخشان از همکاری کشورها، فارغ از اختلافات سیاسی، برای پیشبرد مرزهای دانش هستند. علاوه بر این، علم با ارائهٔ فناوریهای نظارتی و دیپلماسی علمی، به کاهش تنشها و جلوگیری از درگیریها کمک میکند.
· علم برای توسعه: دستاوردهای علمی زیرساخت توسعهٔ پایدار هستند. واکسنها، فناوریهای کشاورزی نوین، انرژیهای پاک و فناوریهای ارتباطی، همگی محصول پیشرفت علمی هستند که کیفیت زندگی میلیاردها نفر را در سراسر جهان بهبود بخشیدهاند. علم با ارائه دادههای دقیق، به سیاستگذاران کمک میکند تا برنامهریزی بهتری برای آینده داشته باشند.
نقش ایران و سایر کشورها
در ایران،این روز معمولاً توسط نهادهای علمی مانند فرهنگستان علوم، پژوهشگاهها و دانشگاهها با برگزاری همایشها، کارگاههای آموزشی و نمایشگاههای علمی گرامی داشته میشود. این رویدادها فرصتی برای بحث در مورد چالشهای علمی داخلی و بینالمللی و معرفی دستاوردهای محققان ایرانی است. در سطح جهانی نیز کشورهای مختلف با برنامههای متنوعی از قبیل «روزهای آزاد آزمایشگاهها»، مسابقات علمی برای دانشآموزان و کمپینهای رسانهای، مردم را با علم آشنا میکنند.
جمعبندی
روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه،تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه یادآوری سالانه بر مسئولیت مشترک ما در قبال دانش است. این روز بر این اصل تاکید میکند که علم نباید در برج عاج محبوس بماند، بلکه باید به خیابانها، مزارع، بیمارستانها و مراکز سیاستگذاری راه یابد. در جهانی که با چالشهایی مانند همهگیری، تغییرات اقلیمی و نابرابری روبرو است، سرمایهگذاری بر علمِ مسئولیتپذیر و در خدمت صلح، نه یک انتخاب، که یک ضرورت برای تضمین آیندهای بهتر برای همهٔ ساکنان کرهٔ زمین است.
—
منبع:
سایت رسمی یونسکو – روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه:
https://www.unesco.org/en/days/science-peace-development